TÌM HIỂU CHUNG VỀ ĐỌC TIỂU THANH KÍ

Tìm hiểu chung về tác giả

1. Tiểu sử

– Nguyễn Du (1765 – 1820) tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên.

a. Thời đại:

– Đầy biến động: giang sơn mấy lần đổi chủ.

– Chế độ phong kiến suy tàn, phong trào khởi nghĩa nông dân nổi lên khắp nơi.

=> Suy ngẫm về cuộc đời và thế thái nhân sinh.

b. Quê hương – gia đình:

– Quê hương:

+ Quê cha: Hà Tĩnh => Giàu truyền thống văn hóa, hiếu học.

+ Quê mẹ : Bắc Ninh – cái nôi của dân ca quan họ.

+ Nguyễn Du sống chủ yếu ở Thăng Long => Mảnh đất nghìn năm văn hiến.

+ Quê vợ : Thái Bình, nhiều truyền thống văn hóa.

=> Tiếp nhận văn hóa nhiều vùng miền tạo tiền đề cho sự tổng hợp tài năng nghệ thuật.

– Gia đình:

+ Sinh ra và trưởng thành trong gia đình quý tộc phong kiến quyền quý:

> Cha: Nguyễn Nghiễm, từng làm Tể Tướng trong triều Lê.

> Anh là Nguyễn Khản, làm chức Tham tụng (ngang Thừa tướng) trong phủ chúa Trịnh.

=> Có điều kiện dùi mài kinh sử và am hiểu vốn văn hóa văn học bác học.

+ Mẹ: Trần Thị Tần: quê ở Bắc Ninh, thông minh xinh đẹp, nết na.

=> Hiểu biết về văn hóa dân gian.

=> Gia đình nhiều đời làm quan, có truyền thống văn học, thích hát xướng.

c. Bản thân:

– Thời thơ ấu và thanh niên (1765 – 1789): Sống sung túc, hào hoa ở kinh thành Thăng Long trong gia đình quyền quý => Là điều kiện để có những hiểu biết về cuộc sống ông phong lưu của giới quý tộc phong kiến.

Đọc tiếp  [Năm 2021] Đề thi Học kì 1 Ngữ Văn lớp 12 Hà Nội có đáp án ( đề 01 )

– Mười năm gió bụi (1789 – 1802): Sống cuộc đời nghèo khổ, phong trần, gió bụi => Đem lại cho Nguyễn Du vốn sống thực tế gần gũi với quần chúng, học tập ngôn ngữ dân tộc và thôi thúc ông suy ngẫm về cuộc đời con người.

– Từ khi ra làm quan triều Nguyễn (1802 – 1820): Giữ nhiều chức vụ cao, được đi nhiều nơi, được cử làm chánh sứ sang Trung Quốc. => Giúp ông mở mang, nâng tầm khái quát về xã hội, con người.

– Ông mất tại Huế 1820.

=>Tiểu kết: Cuộc đời Nguyễn Du trải qua nhiều biến cố thăng trầm nhưng chính hoàn cảnh ấy tạo cho ông vốn sống phong phú, tâm hồn sâu sắc.

2. Sự nghiệp sáng tác:

a. Tác phẩm chính

* Sáng tác bằng chữ Hán: Còn khoảng 249 bài

 Thanh Hiên thi tập (78 bài), sáng tác ở Thái Bình và Tiên Điền.

– Nam Trung tạp ngâm (40 bài), sáng tác khi làm quan ở Quảng Bình.

– Bắc Hành tạp lục (131 bài), sáng tác khi đi sứ ở Trung Quốc.

* Sáng tác bằng chữ Nôm:

– Đoạn trường tân thanh ( Truyện Kiều);

 Văn chiêu hồn ( Văn tế thập loại chúng sinh);

b. Một vài đặc điểm về nội dung và nghệ thuật của thơ văn Nguyễn Du.

* Đặc điểm nội dung:

– Đề cao xúc cảm (tình).

+ Thể hiện tình cảm chân thành, cảm thông sâu sắc của tác giả đối với cuộc sống và con người, đặc biệt là những con người bé nhỏ, những số phận bất hạnh, những người phụ nữ tài hoa bạc mệnh (Thuý Kiều, Đạm Tiên…).

Đọc tiếp  [Năm 2021] Đề thi Học kì 1 Ngữ Văn lớp 12 Hà Nội có đáp án ( đề 09 )

+ Triết lí về thân phận bất hạnh của phụ nữ trong xã hội cũ, đề cập đến vấn đề thân phận người phụ nữ tài hoa bạc mệnh.

+ Khái quát bản chất tàn bạo của chế độ phong kiến chà đạp quyền sống của con người.

+ Đề cao quyền sống của con người, đồng cảm và ca ngợi tình yêu tự do, khát vọng hạnh phúc ( mối tình Kim- Kiều, nhân vật Từ Hải).

+ Bài ca tình yêu tự do và ước mơ công lí.

+ Tiếng khóc cho số phận con người: khóc cho tình yêu trong trắng, chân thành bị tan vỡ; khóc cho tình cốt nhục bị lìa tan; khóc cho nhân phẩm bị chà đạp; khóc cho thân xác con người bị đày đoạ.

+ Bản cáo trạng đanh thép: tố cáo thế lực đen tối trong xã hội phong kiến, phanh phui sức mạnh làm tha hoá con người của đồng tiền.

* Đặc điểm nghệ thuật:

– Thành công trong nhiều thể loại: ngũ ngôn cổ thi, ngũ ngôn luật, thất ngôn luật và ca, hành.

– Thơ lục bát, song thất lục bát đạt đến đỉnh cao.

– Vận dụng thành công các điển cố, điển tích trong văn học Trung Hoa, Việt hoá nhiều ngôn ngữ Hán.

=> Nguyễn Du đã góp phần trau dồi ngôn ngữ văn học dân gian, làm giàu cho tiếng Việt.

 

Tìm hiểu chung về tác phẩm

1. Tìm hiểu chung

a. Xuất xứ – hoàn cảnh sáng tác

Đọc tiếp  [Năm 2022] Đề thi Giữa kì 1 Ngữ văn lớp 12 có đáp án ( đề 2 )

– Chưa rõ tác giả sáng tác bài thơ này trong hoàn cảnh nào, chỉ biết sau khi đọc xong phần dư tập thơ nàng Tiểu Thanh mà viết ra.

– Rút từ tập “Thanh Hiên thi tập”.

b. Bố cục

Có 2 cách chia:

– Cách 1:

+ 6 câu thơ đầu: Nguyễn Du thương xót nàng Tiểu Thanh.

+ 2 câu cuối : Tố Như băn khoăn sau này có ai thương khóc mình không.

– Cách 2:

+ Phần 1 (2 cầu đầu): Nguyễn Du đọc phần dư cảo Tiểu Thanh để lại.

+ Phần 2 (câu 3, 4): số phận tài hoa bạc mệnh của nàng Tiểu Thanh.

+ Phần 3 (câu 5, 6): nỗi thương cảm của Nguyễn Du dành cho nàng Tiểu Thanh.

+ Phần 4 (2 câu cuối): thương xót Tiểu Thanh, Nguyễn Du thương cho số phận mình.

2. Giá trị nội dung và nghệ thuật

a. Giá trị nội dung

– Thể hiện cảm xúc, suy tư của Nguyễn Du về số phận bất hạnh của người phụ nữ có tài có sắc trong xã hội phong kiến => chủ nghĩa nhân đạo sâu sắc trong sáng tác của Nguyễn Du.

b. Giá trị nghệ thuật

– Thể thơ thất ngôn bát cú đường luật.

– Nghệ thuật đối, câu hỏi tu từ.

=> Thể hiện được dòng vận động nội tâm của tác giả: thương người, đồng cảm với người rồi thương mình.